Kursiyerlerin çoğu en çok direksiyon sınavında gerilir. Oysa sınavın içeriği gizli değildir: MEB’in değerlendirme formu hangi davranışların puanlandığını tek tek yazar. Neyin beklendiğini bilen aday, sınav günü sürprizle karşılaşmaz. Bu yazı sınavın üç bölümünü ve en sık kalma sebeplerini anlatır.
Sınavın çerçevesi
- Sınav hafta sonları, 07:00–21:00 arasında yapılır.
- Her kursiyer için en az 40 dakika ayrılır (9 Ocak 2025’ten itibaren; daha önce 35 dakikaydı).
- Güzergâh il ya da ilçe millî eğitim müdürlüğünce onaylanmıştır ve en az iki farklı rotası vardır; o günkü rota sınav sabahı sınav yürütme komisyonunun çektiği kurayla belirlenir.
- Değerlendirmeyi iki kişilik bir komisyon yapar ve sonucu sistem üzerinden EK-4 formuna (motosiklette EK-3) işler.
- Sınav aracı çift fren sistemlidir.
Kırmızı ve sarı hata mantığı
Formdaki davranışlar renk koduyla ayrılır. Bir kırmızı hata sınavı anında bitirir. Sarı hatalarda ise iki hata sınırı vardır: ikinci sarı hatada başarısız sayılırsınız. Küçük bir hata yaptığınızda panik yapmayın; bir sarı hata sınavı bitirmez. Toparlanıp devam etmek çoğu zaman sınavı kurtarır.
1. Bölüm: araç bilgisi (ilk 5 dakika)
Sınav, başlangıç alanında araç bilgisi sorularıyla açılır. Komisyon, formdaki sorulardan bir bölümünü sorar: gösterge lambaları, farlar, silecek, sinyal, el freni gibi. Formda mavi renkle işaretli sorulardan beşini yanlış ya da cevapsız bırakan aday, aracı hareket ettirmeden sınavı kaybeder.
Hazırlık için basit bir yöntem: ders aracına her bindiğinizde bir gösterge ya da kumandayı sesli olarak açıklayın. Payas’ta dersler Hyundai i20 ile yapılır; ders aracının kumandalarını ezbere bilmek sınav gününde sizi rahatlatır.
2. Bölüm: uygulama alanı manevraları
Hareket etmeden önce koltuk, ayna ve emniyet kemeri kontrolü beklenir. Ardından B sınıfı için şu manevralar yapılır:
- Koniler arasına geriye park: Koniler arasına geriye doğru tek hamlede girmeniz beklenir. Girilemezse bir hak daha verilir; kaldırıma paralel park en fazla 2 hamlede tamamlanmalıdır.
- 25 metre düz geri gitme: 3,5 metre genişliğindeki şerit içinde, çizgilere basmadan 25 metre geri gidersiniz.
- Geri giderken sağa dönüş (L dönüşü): Geri viteste sağa dönerek L biçimindeki cebe girersiniz.
- Dar alanda geri dönüş: B sınıfında en fazla 3 hamlede dönüş yapmanız istenir.
Bu manevralarda en sık hata, direksiyonu erken ya da geç kırmaktır. Çözüm, referans noktası belirlemektir: ayna ve arka camdaki sabit noktaların koniye göre konumunu derslerde ezberleyin. Parkur şemaları için ehliyet sınavı sayfasına bakın.
3. Bölüm: akan trafikte sürüş
Güzergâhta komisyon şu davranışları izler:
- Yolun azami hızına ulaşmak (gereksiz yavaş gitmek de hatadır)
- 30 km/s hızla giderken komutla ani fren
- Sinyalize ve dönel kavşaklardan, üç ve daha fazla kollu kavşaklardan geçiş
- Şerit değiştirmeden ve dönüşlerden önce ayna kontrolü ve sinyal
- En az %7 eğimli yolda, aracı 50 cm’den fazla geriye kaçırmadan kalkış
- Tali yola giriş, çukur ve kasis geçişi
- Tehlike algısı: yayalar, duran araçlar, bisikletliler
- Gece sınavlarında selektör ve far kullanımı
Dikkat edilecek başlıca hatalar
Değerlendirme formundaki davranış listesine göre sınavı en çok zorlayan hatalar şunlardır:
- Aynaya bakmamak. Komisyon, gözlerinizin aynaya gidip gitmediğini izler. Başınızı hafifçe çevirerek kontrol edin; bakışın görünür olması gerekir.
- Sinyali unutmak ya da geç vermek. Her dönüşten ve şerit değişiminden önce sinyal.
- Eğimde geri kaçırmak. El frenini kullanmayı bilmek yeterli değildir; debriyaj-gaz uyumunu hissetmeden bırakmayın. Otomatik araçta bu sorun büyük ölçüde ortadan kalkar.
- Ani frende tereddüt. Komutu duyar duymaz fren pedalına kararlı basın. Yumuşak yavaşlama hatadır.
- Hız sınırının çok altında gitmek. Formda “yolun azami hızına ulaşma” ayrı bir davranıştır; güvenli görünmek için yavaşlamak hata olarak işlenir.
- Dur levhasında tam durmamak. Yavaşlamak durmak değildir.
- Park manevrasında aceleci olmak. Geri manevralarda yavaş hız, doğru zamanlama demektir.
Sınav günü için pratik öneriler
- Ders aracına alıştığınız kıyafet ve ayakkabıyla gelin; topuklu ya da kalın tabanlı ayakkabı pedal hissini bozar.
- Kimlik kartınızı yanınıza alın.
- Komisyon konuşmanızı değil sürüşünüzü değerlendirir; kısa ve net cevap verin.
- Bir sarı hata yaptığınızı düşünüyorsanız derin nefes alın, devam edin. Sınav bitmemiştir.
Sınavdan kalırsanız süreç bitmez: sınavdan kalınca ne olur yazısında hakları ve telafi dersini anlattık. Sorularınız için bize yazın.
Motosiklet ve CE sınavında fark
Motosiklet sınıfları (A1, A2, A) sınava krokili bir alanda başlar: slalom, sekiz çizme, denge çizgisi, U dönüşü, hız, engel geçme ve ani fren. Ardından güzergâhta akan trafik gelir. CE sınavında römorkla sol şeritten geriye tek hamlede park, 25 metre geri gitme ve 20 metre içinde fren yapılır; L dönüşü uygulanmaz.